رویال بوک | مرجع دانلود رایگان کتاب

به رویال بوک خوش آمدید
خانه / تاریخی / تاریخ ایران / کتاب سیری بر تاریخ و دوره ی زندیه

کتاب سیری بر تاریخ و دوره ی زندیه

زندیه

زندیه

تاریخ گیتی گشا، کتاب ی است که تاریخ سلسله زندیه را بیان می کند. این کتاب مجموعه ای است از سه تألیف : تاریخ گیتی گشا و دو ذیل ، که هرکدام مؤلف جداگانه ای دارد. تاریخ گیتی گشا (بخشِ اول کتاب ) تألیف میرزامحمدصادق موسوی اصفهانی است. وی شاعر و دبیر بود و «نامی » تخلص می کرد. او پنج مثنوی ، به اسم نامه نامی و به تقلید از خمسه نظامی سروده که برخی از آنها، باقی مانده است. میرزامحمدصادق که وقایع نگار کریم خان زند بود، از سوی وی و جعفرخان، برادرزاده کریم خان، به نوشتن تاریخ سلسله زندیه مأمور شد.
تاریخ گیتی گشا از مهمترین و معتبرترین اسناد تاریخی زندیه است، زیرا مؤلف آن از حوادث عصر خود تا 21 محرّم 1200 سخن گفته و بسیاری از وقایعی را که خود شاهد آنها بوده ، بدون کم وکاست، شرح داده یا وقایع را از خاطرات و مشاهدات و نوشته های میرزامحمدحسین فراهانیِ وزیر، نقل کرده است. نثر این کتاب سست و متکلفانه و به شیوه مرسوم برخی تاریخ نویسانِ پس از صفویه، همراه با کنایات و استعارات و تشبیهات فراوان و جملات زاید است، به طوری که خواننده رشته کلام را از دست می دهد. تاریخ گیتی گشا گویا نامی است که عبدالکریم بن علی رضا الشریف، شاگرد نامی و نویسنده نخستین ذیل آن، به این کتاب داده است، زیرا تنها در دیباچه ذیل او این نام آمده است. در هرحال، این کتاب به همین نام مشهور بوده است.

ذیل نخستینِ (بخش دوم ) تاریخ گیتی گشا را، چنانکه گفته شد، عبدالکریم تألیف کرده است . وی پس از مرگ نامی به فرمان میرزامحمدحسین فراهانی مأمور ادامه تألیف این کتاب شد. او پس از مرگ لطفعلی خان زند در 1209، به خدمت شاهان قاجار درآمد و تاریخی در باره سلطنت فتحعلی شاه نوشت. این ذیل به طور کلی وقایع ایران پس از مرگ کریم خان و رویدادهای بعد از 1200 تا اواسط پادشاهی لطفعلی خان زند است . نظر به اینکه مؤلف در ذیل خود از کتاب گلشن مراد، تألیف میرزاابوالحسن غفاری در 1210، یاد می کند روشن می شود که این ذیل پس از این تاریخ نوشته شده است.
ذیل دومِ (بخش سوم ) کتاب در باره پایان احوال لطفعلی خان و حاجی ابراهیم خان، کلانتر شیراز، است و آن را آقامحمدرضا شیرازی نوشته است که از او اطلاعی در دست نیست. بنا بر متن ذیل دوم، او این ذیل را پس از 1219 به پایان رسانده است.
نویسندگان این کتاب ، گرچه در شرح حوادث امانت را رعایت کرده اند ولی حقایق را با اغراق گویی که در آن روزگار مرسوم بوده است درآمیخته اند. نویسندگان ذیل اول و دوم، به رغم آنکه سلسله زندیه هنگام نگارش ذیلها منقرض شده بود، از این سلسله خصوصاً از لطفعلی خان زند جانبدارانه سخن گفته اند.
محمداسماعیل خان وکیل الملک نوری، حکمران کرمان، پیش از 1275، تاریخ گیتی گشا را بدون در نظر گرفتن دو ذیل آن، تهذیب و عبارت پردازی های آن را حذف کرد.
تاریخ گیتی گشا و دو ذیل آن را سعید نفیسی با افزودن مقدمه و حواشی و فهرست ها در 1317 ه ش در تهران به چاپ رساند.


کتاب تاریخ گیتی گشا در تاریخ زندیه



تبلیغات